Werkplek van de toekomst is flexibel en divers

werkplek van de toekomst van Juriaan van Meel

Hoe ziet de werkplek van de toekomst eruit? Hebben we behoefte aan een kantoor nu we steeds meer op afstand werken? Juriaan van Meel bezocht werkplekken over de hele wereld en trekt daar mooie conclusies uit.

De werkplek van de toekomst en hoe die eruit gaat zien, het is al langere tijd een hot topic. We stipten het onderwerp al even aan in dit webinar en zien dat mobiliteit een belangrijke rol speelt. Medewerkers willen in toenemende mate onderweg productief zijn en tegelijkertijd op het juiste moment toegang hebben tot de juiste informatie. Het liefst met meerdere, gepersonaliseerde apparaten. Het kantoor zelf moet diversiteit en flexibiliteit bieden, aldus academicus en consultant Juriaan van Meel. Hij reisde de hele wereld over om hedendaagse werkplekken in kaart te brengen en schreef er een boek over.

5 belangrijkste trends

Boek Workplaces Today van Juriaan van Meel
Het boek Workplaces Today van Juriaan van Meel

Van Meel schetst in zijn nieuwe boek Workplaces Today een goed beeld van hoe divers werkplekken kunnen zijn. Van traditionele kantoren met cubicles tot moderne, open flexplekken waar medewerkers geen vast bureau hebben. Hij onderscheidt een vijftal trends die nu zo’n 10 á 20 jaar spelen en door lijken te zetten. Zo is er een verschuiving van op kantoor werken naar overal werken en zijn er steeds meer kantoren met alleen nog flexibele werkplekken. ‘Daarnaast is er een verschuiving van eenvormigheid naar een diversiteit aan soorten werkplekken. De ontwerpstijl van kantoren verandert van corporate naar casual, terwijl werkomgevingen steeds meer high tech worden. Denk aan kantoren die signaleren wie aanwezig is, welke plekken vrij zijn en waar prullenbakken aangeven of ze geleegd moeten worden.’

Verschillen en overeenkomsten

Hoe de ideale werkplek eruitziet, is volgens van Meel lastig te bepalen. ‘Dit is erg afhankelijk van het type werk en de identiteit van de organisatie. Architectenbureaus werken bijvoorbeeld vaak in studio-achtige omgevingen. Hippe tech- en mediabedrijven zitten in veelkleurige open kantoren. Consultancybedrijven delen werkplekken of werken volledig virtueel omdat medewerkers altijd op pad zijn. En callcenters zijn, nog steeds, grote ruimtes gevuld met cubicles.’ Verschillende soorten werk vragen dus om verschillende soorten plekken. ‘Maar in alle projecten zie ik aandacht voor ergonomie, voor binnenklimaat en voor ontwerpkwaliteit in zijn algemeenheid. Organisaties beseffen dat het ontwerp van de werkomgeving van invloed is op het welzijn en de productiviteit van hun mensen.’

Werkplek van DSM in Sittard
Ingetogen ‘flexplekken’ bij het kantoor van DSM in Sittard. Ontwerp: Fokkema en Partners. Concept: ICOP/DSM. Foto: Bram Vreugdenhil

Keuze in werkplek

Het toverwoord om de werkplek van de toekomst te laten slagen, is keuze. ‘Denk aan de mogelijkheid die een werknemer heeft om individueel rustig te werken, of om juist te overleggen met collega’s op locaties die daarvoor geschikt zijn.’ Uit onderzoek van onder meer Bureau Leesman blijkt dat een flexibele werkomgeving met een ruime keuze van werkruimtes als positiefst wordt ervaren. De tevredenheid van medewerkers stijgt naarmate zij meer invloed hebben op hun werkomgeving. ‘Wat dus niet werkt is een monofunctioneel kantoor, met gedeelde bureaus in open ruimtes en onvoldoende mogelijkheid om te ‘ontsnappen’. Als dan ook de akoestiek nog slecht is, wordt het een fiasco’, aldus van Meel.

Afhankelijk van identiteit en uitstraling

De exacte invulling van het kantoorontwerp is afhankelijk van je identiteit en hetgeen je wilt uitstralen. ‘Is je bedrijf hip of juist zakelijk, wordt er voornamelijk individueel of coöperatief gewerkt, wat voor soort werk wordt er uitgevoerd en is dat veel op kantoor of onderweg? Allemaal vragen die van invloed zijn op de conceptontwikkeling en het ontwerp van het kantoor. Daarnaast is het essentieel om werknemers in het proces te betrekken en te kijken welke invloed voorgestelde veranderingen hebben op het dagelijks functioneren.’
De best practices kenmerken zich volgens van Meel door aandacht voor de werknemer en een hoge mate van flexibiliteit.

Nederland koploper werkplek van de toekomst

Juriaan van Meel
Juriaan van Meel

Nederland is een van de koplopers op het gebied van het nieuwe werken, stelt van Meel. Elders in de wereld zijn organisaties een stuk behoudender. ‘In Zuid-Europa en Azië is er relatief weinig aandacht voor het nieuwe werken, behalve dan bij grote, internationaal georiënteerde bedrijven. De organisaties zijn conservatiever en er is meer sprake van hiërarchie. In Nederland zie je dat de machtsafstand kleiner is en dat de werkgever meer vertrouwen heeft in de werknemer. Daardoor is mobiel en thuiswerken minder vaak een probleem.’

Verschuiving door toename creatief werk

Relatief weinig verschil ziet van Meel bij bedrijven die werken in de creatieve sector of techbranche. ‘Die zien er nagenoeg hetzelfde uit, of je nu in Noord-Amerika, Europa of Azië bent. De hippere bedrijven zijn vaak gevestigd in bestaande industriële gebouwen en hebben een open, speelse inrichting.’ Dezelfde look met witgesausde muren, houten vloeren en stalen balken wordt steeds vaker overgenomen door andere sectoren. ‘Dit is enerzijds een modeverschijnsel en heeft anderzijds te maken met de meer structurele trend van veranderende werkprocessen. Routinewerk wordt geautomatiseerd of geoutsourcet. Er komt meer nadruk te liggen op creatief werk, wat vraagt om een ander soort omgeving.’

Werkplek van Google in Dublin
Pantryruimte bij het Europese hoofdkantoor van Google in Dublin. Veelkleurig en met gratis snacks. Ontwerp: Camenzind Evolution. Foto: Peter Wuermli

Einde van het traditionele kantoor?

Bij het schrijven van Workplaces Today had van Meel moeite met het vinden van voorbeelden van het traditionele kamerkantoor. ‘Je kunt stellen dat het een uitstervend soort is. Je vindt kamerkantoren nog wel in de advocatuur en de academische wereld, maar ook daar staat dit kantoortype ter discussie. De grootste nadelen zijn inefficiëntie en de introverte uitstraling, met lange gangen en afgesloten ruimtes.’

Voordelen van kamerkantoor

Toch heeft het kamerkantoor ook voordelen. ‘Als werknemer heb je controle over je interactie met anderen. Je kunt de deur sluiten en geconcentreerd werken. Dat is geen onbelangrijke kwaliteit in een kenniseconomie waar denkwerk centraal staat.’ Toch is een wederopstanding van het kamerkantoor niet waarschijnlijk volgens Van Meel. ‘Denkwerk wordt in nieuwe kantoren gefaciliteerd door het aanbieden van stilteplekken, gecombineerd met de mogelijkheid om thuis te kunnen werken.’

Hippe werkplek in Parijs
Hippe cowerkplek ‘Mutinerie’ in Parijs. Ontwerp: Mutinerie; Foto: Stephano Borghi

De rol van een kantoor van de toekomst

We besluiten ons gesprek met van Meel met de vraag of een kantoor eigenlijk nog wel nodig is naarmate werknemers mobieler worden en meer onderweg en thuiswerken. ‘Een centraal kantoor blijft altijd nuttig, maar dan als ontmoetingsplek en leerplek, waar ervaren werknemers hun kennis overdragen op jongere collega’s. Daarnaast moet je het zien als een cultuurdrager; het kantoor is een uithangbord voor je merk en waar je als organisatie voor staat.’

Meer weten over de werkplek van de toekomst?
Webinar_workplaceBenieuwd hoe het mobiele kantoor en de werkplek van de toekomst eruit komt te zien? Meld je dan aan voor het gratis webinar op 18 mei 2017 en ontdek welke ontwikkelingen ons de komende jaren op de werkvloer te wachten staan.

Juriaan van Meel is partner bij ICOP Advies & Tools en senioronderzoeker bij de Technische Universiteit van Denemarken. De Hoofdfoto betreft het callcenter van de Common Wealth Bank in Australië met casual uitstraling. Ontwerp: Davenport Campbell en Frost* Design. De foto is gemaakt door James Newman.

Deel dit bericht met jouw netwerk.
50