Veilig werken in het onderwijs: zo doe je dat

Ook de onderwijssector is bezig met Het Nieuwe Werken. Diverse digitale tools helpen de leerkrachten hun werk anders in te richten. Maar hoe zorg je voor veilig werken in het onderwijs?

Als er één sector is die al langer werkt met de principes van Het Nieuwe Werken – lang voordat iemand ooit deze term bedacht – is dat het onderwijs. Zeker in het hoger onderwijs. Op de colleges en tentamens na kunnen docenten op universiteiten helemaal zelf hun werk invullen.

Het lezen van rapporten en nakijken van tentamens doen ze thuis, op stilteplekken, in de avonduren of juist heel vroeg in de ochtend. Ook zijn ze zelf verantwoordelijk voor hun lesprogramma en werken ze resultaatgericht: met als doel de studenten zo goed mogelijk over de eindstreep te krijgen.

Anders werken

Niet gek dat de afgelopen jaren de meeste universiteiten en hogescholen in ons land de overstap hebben gemaakt van vaste servers naar de cloud. Microsoft-pakketten werden opzij geschoven voor Google-software. Studenten en docenten werken en delen documenten nu in Google Apps.

Sommige universiteiten gaan nog een stap verder, zoals de Universiteit van Gent. Die startte vorig jaar het project ‘Anders Werken’ onder een groot deel van haar personeelsleden om te kijken naar een beter gebruik van communicatie- en informatietechnologie, waar en wanneer mensen werken en hoe hun werkplekken flexibel ingericht kunnen worden.

Verschuiving naar online

Bij basisscholen en middelbare scholen geldt die flexibiliteit in mindere mate. Hier is meer sprake van een vast moment: het lesgeven aan de klas. Maar ook hier hebben veel veranderingen plaatsgevonden de afgelopen jaren. Zeker het gebruik van ict speelt daarbij een rol.

Leerkrachten die liever zonder digitale middelen werken vormen nog maar een minderheid. Of het nu gaat om contact met ouders tot de uitwisseling van digitale leergegevens met andere scholen of organisaties, het verschuift meer en meer vanuit het schoolgebouw naar online.

Hoe zit het met de privacy?

Daar komt dan meteen een aandachtspunt bij kijken. Omdat scholen steeds meer gebruikmaken van digitaal leermateriaal, gegevens online delen met elkaar en met ouders, en omdat zowel leerlingen als leraren op social media vertoeven, is privacy een belangrijk thema geworden.

Schoolbesturen hebben daarin een speciale verantwoordelijkheid. Hun leerlingen zijn door hun leeftijd extra kwetsbaar. Uitgelekte of ten onrechte gedeelde gegevens kunnen hen de rest van hun leven achtervolgen. Dus, hoe voorkom je dat?

Bewezen programma’s kiezen

Allereerst door scherp te zijn op de veiligheid van de digitale omgeving. Hoe beschermd zijn gevoelige gegevens in de tools die je wilt gebruiken? Kies voor programma’s die zich eerder hebben bewezen bij andere scholen.

Zo is er bijvoorbeeld Schoudercom, een digitaal systeem voor school-oudercommunicatie waar de juf of meester direct contact heeft met ouders, veilig foto’s van het schooluitje kan delen of de indeling kan doen van de oudergesprekken.

Met OSO (Overstapservice Onderwijs) kunnen scholen veilig en betrouwbaar leerlingengegevens digitaal uitwisselen wanneer een leerling overstapt naar een nieuwe school. Verder zijn er allerlei digitale leeromgevingen die leraren kunnen inzetten met een eigen account in de klas, zoals N@Tschool!, Magister en QL-Online.

Staat veilig werken in het onderwijs hoog in het vaandel?

Daarnaast is het belangrijk ervoor te zorgen dat de veiligheid ook hoog in het vaandel staat op school. Weten alle docenten op school precies hoe je zo veilig mogelijk werkt? Welke programma’s of apps mogen leerlingen en docenten zelf gebruiken of downloaden in het klaslokaal?

Is er überhaupt een beleid voor het gebruik van zelf meegebrachte devices? En is er binnen de instelling een ict-afdeling of -persoon die leerlingen en leerkrachten kan ondersteunen met technische problemen en vragen?

Veiligheidsbeleid updaten

Voor scholen is er ook een quickscan privacy op Kennisnet die snel een overzicht geeft van hoe goed de privacy op de school is gewaarborgd in zowel de reglementen en protocollen, de digitale tools en middelen als de dagelijkse gang van zaken.

Om scholen te ondersteunen bij het updaten van hun veiligheidsbeleid, hebben de PO-Raad, VO-raad en Stichting School & Veiligheid een modelveiligheidsplan ontwikkeld: het Digitaal Veiligheidsplan.

Lees ook